GEOsfera w Jaworznie – jeden z najbardziej rozpoznawalnych ośrodków edukacji ekologicznej i surowcowej w Polsce – wchodzi w kolejny etap rozwoju. Od momentu powstania w 2013 roku obiekt odwiedziło już ponad milion osób, Ośrodek może poszczycić się współpracą z licznymi instytucjami naukowymi wśród których wymieniać można: Uniwersytet Śląski, Politechnikę Śląską, Śląski Uniwersytet Medyczny, Państwowy Instytut Geologiczny czy Polską Akademię Nauk.

Wciąż rozszerzany zakres współpracy oraz rosnące zainteresowanie ofertą edukacyjną i turystyczną stały się impulsem do stworzenia projektu rozbudowy i wprowadzenia nowych funkcji odpowiadających oczekiwaniom odwiedzających z całego kraju.

Dzięki skutecznie pozyskanym środkom unijnym koncepcja rozwoju GEOsfery przygotowana przez miasto uzyskała pozytywną ocenę instytucji zarządzającej. Inwestycja obejmuje trzy projekty, które zajęły odpowiednio I, III i IV miejsce na liście rankingowej dofinansowań z programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027, w ramach Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

Kolejnym ważnym krokiem jest ogłoszony przetarg na zagospodarowanie całej północno-wschodniej części dawnego kamieniołomu Sadowa Góra. Chodzi o dotychczas niezagospodarowany teren położony za kładką widokową.

Łączna wartość inwestycji wynosi 48 749 500 zł, z czego 37 087 200 zł stanowi dofinansowanie z Funduszy Europejskich, a 11 662 300 zł to wkład własny miasta.

Trzy projekty w jednym postępowaniu

Postępowanie przetargowe obejmuje realizację trzech kluczowych zadań inwestycyjnych. Pierwszym z nich jest rekultywacja północno-wschodniej części kamieniołomu wraz z adaptacją dawnej prochowni na muzeum poświęcone historii eksploatowanego tu surowca oraz cementowni „Szczakowa”.

Drugim zadaniem jest budowa kompleksu naukowo-dydaktycznego, który stanie się platformą współpracy i komunikacji świata nauki z lokalną społecznością oraz biznesem – odpowiedzią na potrzeby zgłaszane przez partnerów naukowych GEOsfery.

Trzecim elementem inwestycji będzie utworzenie rozbudowanej trasy geologiczno-przyrodniczej. Powstaną m.in. punkty widokowe, podwieszane ciągi komunikacyjne, ogród terapeutyczny, lapidarium, alpinarium, miejsca odpoczynku, park starych maszyn i park edukacyjny, a także wieża widokowa na szczycie Sadowej Góry.

Przetarg na realizację zadań ogłoszony został 2 lutego 2026 roku. Otwarcie ofert zaplanowano na 12 marca 2026 roku.

Z poszanowaniem przyrody i ideą „czwartej natury”

Wszystkie projekty realizowane będą z poszanowaniem środowiska naturalnego, zgodnie z koncepcją tzw. „czwartej przyrody”. Zakłada ona przywracanie wartości przyrodniczych na terenach poprzemysłowych przy wykorzystaniu ich naturalnych procesów regeneracyjnych. Dawny kamieniołom zachowa półnaturalny charakter, a sposób jego utrzymania pozwoli na obserwację procesów biologicznych w harmonii z unikatowym otoczeniem geologicznym.

Realizacja inwestycji odbywać się będzie we współpracy z geologami, biologami oraz architektami krajobrazu, co pozwoli stworzyć przestrzeń łączącą funkcje edukacyjne, naukowe i rekreacyjne.