Widoczny obecnie niższy poziom wody w zbiornikach „Koparki” i „Wydra” w Parku Gródek nie oznacza ich wyschnięcia ani zaniku, choć obserwowane obecnie obniżenie stanu wody jest znaczące.

Oba zbiorniki powstały przez „odsłonięcie” poziomów wód podziemnych w trakcie prowadzonej tu w przeszłości eksploatacji wapieni i dolomitów. Wody podziemne to zasoby znajdujące się pod powierzchnią ziemi, stanowią przestrzeń, w której mogą gromadzić się wody deszczowe przenikające przez przepuszczalne podłoże. Warto podkreślić, że choć potocznie używamy określenia „zbiornik Wydra” i „zbiornik Koparki” to jest ono nie precyzyjne. „Koparki” i „Wydra” nie są szczelnymi zbiornikami, w których gromadzi się woda doprowadzona przez rzekę lub rurociąg.

Obiekty te nie są szczelne – woda o której mówimy znajduje się tu w ciągłym ruchu, przemieszczając się jak podziemna rzeka w bardzo mocno spękanych i porowatych skałach. Zasilają ją wody deszczowe. Jeśli więc odpływ pozostaje na stałym poziomie a dostawa jest mniejsza – obniża się poziom wód podziemnych.

– W trakcie długotrwałych upałów właściwości utworów przypowierzchniowych zmieniają się – przesuszona gleba ogranicza możliwości przenikania wody deszczowej do wód podziemnych. Z tego powodu występujące coraz częściej deszcze nawalne (obfite, lecz krótkotrwałe) nie zapewniają wystarczającego zasilania warstw wodonośnych, bo przy stałym odpływie i zmniejszonej dostawie wody obserwujemy wyraźne obniżenie jej poziomu – mówi dr Agnieszka Chećko – Geolog Powiatowy Jaworzna. – Nie jest to sytuacja wyjątkowa. Podobne zjawiska obserwowano już w poprzednich latach, nawet na większą skalę. W ramach nadzoru geologicznego co kwartał sprawdzamy stan wód podziemnych. Nasze obserwacje dokumentują cykliczne zmiany poziomu wody. Na przestrzeni ostatnich 15 lat zdarzały się okresy, w których poziom wody w Parku Gródek był niższy niż obecnie oraz tak wysoki, że zalane były drogi dojazdowe prowadzące w kierunku zbiorników. Latem poziom wody zwykle się obniża, natomiast jesienią, zimą i wiosną, po dłuższych opadach i roztopach, zasoby wód podziemnych stopniowo się odbudowują. Problem nie polega więc na samym zmniejszaniu zasobów wodnych lecz utracie równowagi środowiska wodnego, ponieważ coraz częściej na tym samym terenie obserwujemy zjawisko suszy i powodzi.

Jedna ulewa nie wystarczy

Krótkie i gwałtowne ulewy po okresie suszy nie prowadzą zazwyczaj do szybkiego odbudowania zasobów wód podziemnych. Przesuszona ziemia zatrzymuje część wody przy powierzchni, a duża ilość wód opadowych odpływa powierzchniowo, zamiast równomiernie przenikać w głąb gruntu.

Do trwałej poprawy sytuacji potrzebne są spokojne, długotrwałe i regularne opady. Dopiero one mogą stopniowo zasilić głębsze warstwy ziemi i podnieść poziom wód podziemnych. W normalnym przebiegu sezonowym poprawy można oczekiwać jesienią i zimą.

Podobna sytuacja występuje w Polsce i Europie

Obniżenie poziomu wody w Parku Gródek nie jest zjawiskiem oderwanym od aktualnej sytuacji hydrologicznej. Aktualne komunikaty Wód Polskich wskazują, że w wielu zlewniach w Polsce utrzymuje się susza hydrologiczna, a na licznych rzekach notowane są niskie stany wód. Problemy dotyczą także znacznej części Europy. Nie oznacza to, że wszystkie zbiorniki czy rzeki wysychają całkowicie. Oznacza jednak, że przy długich okresach bez opadów, wysokich temperaturach i zwiększonym parowaniu poziom wody w wielu miejscach naturalnie się obniża.

Nie ma powodów do tworzenia sensacyjnych przekazów

Sytuacja w Parku Gródek jest zauważalna, ale nie oznacza katastrofy ani tym bardziej groźby całkowitego wyschnięcia zbiorników. Woda nadal znajduje się zarówno w „Koparkach”, jak i w „Wydrze”. Różnice w ich wyglądzie wynikają przede wszystkim z odmiennej głębokości oraz ukształtowania brzegów i dna. Same sezonowe wahania poziomu wody są zjawiskiem naturalnym. Zmiany klimatu mogą jednak wpływać na ich skalę, ponieważ dłuższe okresy wysokich temperatur, brak regularnych opadów i częstsze susze zwiększają niedobory wody oraz tempo jej parowania.

Obecna sytuacja będzie obserwowana, jednak na tym etapie nie ma podstaw do twierdzenia, że zbiorniki w Parku Gródek zanikają. Ich poziom powinien stopniowo odbudowywać się wraz z obniżeniem temperatur i po dłuższych opadach. Warto jednak zwrócić uwagę na wartość wody w środowisku i potrzebę rozważnego jej użytkowania.